શ્વસન સંતુલન પત્રક (Respiratory balance sheet) વર્ણવો.

(N/A) દરેક ગ્લુકોઝ અણુના ઓક્સિડેશન માટે $ATP$ ના ચોખ્ખા લાભની ગણતરી કરવી શક્ય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ માત્ર એક સૈદ્ધાંતિક કવાયત છે. આ ગણતરીઓ નીચેની ધારણાઓ પર આધારિત છે:
$(1)$ એક ક્રમિક અને વ્યવસ્થિત માર્ગ કાર્યરત છે, જેમાં એક સબસ્ટ્રેટ બીજાને બનાવે છે અને ગ્લાયકોલિસિસ, $TCA$ ચક્ર અને $ETS$ માર્ગ એક પછી એક અનુસરે છે.
$(2)$ ગ્લાયકોલિસિસમાં સંશ્લેષિત $NADH$ કણાભસૂત્રમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે અને ઓક્સિડેટીવ ફોસ્ફોરાયલેશનમાંથી પસાર થાય છે.
$(3)$ માર્ગમાં રહેલા કોઈપણ મધ્યવર્તી પદાર્થોનો ઉપયોગ અન્ય કોઈ સંયોજન બનાવવા માટે થતો નથી.
$(4)$ માત્ર ગ્લુકોઝનું જ શ્વસન થાય છે; અન્ય કોઈ વૈકલ્પિક સબસ્ટ્રેટ કોઈપણ મધ્યવર્તી તબક્કે માર્ગમાં પ્રવેશતા નથી.
જો કે, જીવંત તંત્રમાં આ ધારણાઓ માન્ય નથી કારણ કે:
- તમામ માર્ગો એકસાથે કાર્ય કરે છે, એક પછી એક નહીં.
- સબસ્ટ્રેટ જરૂરિયાત મુજબ માર્ગમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે.
- $ATP$ નો ઉપયોગ જરૂરિયાત મુજબ થાય છે.
- ઉત્સેચકીય દરો વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
આમ છતાં, આ કવાયત જીવંત તંત્રની ઉર્જા મેળવવાની અને સંગ્રહ કરવાની કાર્યક્ષમતાને સમજવા માટે ઉપયોગી છે. ગ્લુકોઝના એક અણુના જારક શ્વસન દરમિયાન $38$ $ATP$ અણુઓનો ચોખ્ખો લાભ મળી શકે છે.
આથવણ અને જારક શ્વસન વચ્ચેની તુલના:

આથવણ	જારક શ્વસન
$(1)$ ગ્લુકોઝનું આંશિક વિઘટન થાય છે; ઇથેનોલ અથવા લેક્ટિક એસિડ બને છે.	$(1)$ સંપૂર્ણ વિઘટન થાય છે અને $CO_{2}$ અને $H_{2}O$ બને છે.
$(2)$ ગ્લુકોઝના પ્રતિ અણુ દીઠ માત્ર બે $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.	$(2)$ મોટી માત્રામાં $ATP$ ઉત્પન્ન થાય છે.
$(3)$ $NADH$ નું $NAD^{+}$ માં ઓક્સિડેશન ધીમી પ્રક્રિયા છે.	$(3)$ $NADH$ નું $NAD^{+}$ માં ઓક્સિડેશન ઝડપી પ્રક્રિયા છે.
$(4)$ ઈસ્ટ, બેક્ટેરિયા અને આંતરિક પરોપજીવીઓમાં થાય છે.	$(4)$ મોટાભાગના ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવોમાં થાય છે.